Formule 1

Formule 1: 12-voudig GP-winnaar Carlos Reutemann bezwijkt na lang ziekbed

reutemann5

De Formule 1 en de Argentijnse politiek zijn allebei een markant figuur verloren. Na een lang ziekbed is de 12-voudig Grand Prix-winnaar en Argentijnse oud-senator Carlos Reutemann op 79-jarige leeftijd overleden. Als coureur was 'Lole' regelmatig een enigma, als politicus was hij geliefd en populair.

Tekst: Mattijs Diepraam
Foto's: Willem J. Staat

Reutemann, kleinzoon van een Zwitserse immigrant, bracht Argentinië terug in de startvelden van de Formule 1, nadat het Zuid-Amerikaanse land begin jaren vijftig in Juan Manuel Fangio een ongeëvenaarde grootheid kon koesteren. Samen met de Braziliaan Emerson Fittipaldi zat de Argentijn vooraan in de nieuwe golf Zuid-Amerikanen die de Europese formulesport begonnen te veroveren. Net als Fittipaldi drong Reutemann in een oogwenk door tot het hoogste niveau.

Na zijn debuut in een Fiat 1500 had Reutemann in zijn thuisland vier jaar lang naam gemaakt in de Turismo Carretera – vooral in de typische verkorte Ford Falcon TC – voordat hij in 1969 kennismaakte met de monoposto's. In de F2 Temporada maakte hij meteen indruk – zozeer dat hij in 1970 met steun van de Argentijnse bond ACA naar Europa trok. Het was alsof hij in de eenzitters zijn bestemming had gevonden. Op zijn Europese F2-debuut op Hockenheim reed hij meteen naar een vijfde plaats, binnen twee jaar na zijn aankomst in Europa was hij al F1-coureur.

reutemann11

Zijn F1-debuut maakte hij desalniettemin op eigen bodem – en dat liet een verpletterende indruk na. Met een van Joakim Bonnier gehuurde McLaren M7C schreef hij zich in voor zijn thuisrace, die in 1971 nog niet voor het WK meetelde. Hij werd derde. Intussen streed hij in de Brabham van de Argentijnse bond met Ronnie Peterson om de Europese F2-titel. Pas in de laatste races moest hij zich gewonnen geven.

Een tweede F2-seizoen in het Rondel-team van Ron Dennis – dat fungeerde als semi-fabrieksteam van Brabham – lag in het verschiet, met steun van YPF en 'Meat from Argentina'. Maar de kersverse Brabham-eigenaar Bernie Ecclestone zag Reutemanns talent én het olie- en steak-geld meteen zitten en zette de Argentijn prompt in de tweede F1-auto naast veteraan Graham Hill. Het oorspronkelijke plan was om Reutemann de tweede auto te laten delen met Wilson Fittipaldi, zodat het aanstormende talent kon voldoen aan diens F2-verplichtingen aan Ron Dennis, maar al gauw zette Ecclestone dan maar drie Brabhams in om Reutemann zo veel mogelijk F1 te laten rijden.
  reutemann3

Dat was niet zo gek na diens verpletterende officiële Grand Prix-debuut in een WK-race – ook weer op eigen bodem. Er zijn niet veel F1-coureurs die hun auto meteen tijdens hun debuut op pole zetten, maar Carlos Reutemann voegde zich begin 1972 bij een zéér selecte club waartoe tot dan toe alleen Mario Andretti behoorde (en dan alleen met een beetje goede wil) en die daarna Jacques Villeneuve als derde lid kreeg.

Het was een verbazingwekkende prestatie. Natuurlijk kende hij het circuit als zijn broekzak, maar de Brabham BT34 (die ook wel bekend stond als 'Lobster Claw') was bij lange na niet de beste auto van het veld. Een bandenblunder van het team voorkwam dat Reutemann ook de zege pakte, maar twee maanden won hij alsnog de GP van Brazilië – die net als de GP van Argentinië het jaar ervoor nog voor het WK moest meetellen.
  reutemann6

Het zou de eerste zijn van in totaal 14 F1-overwinningen, waarvan 12 zeges punten opleverden voor het wereldkampioenschap. Voeg daar 45 podiums, zes poles, zes snelste ronden en 310 WK-punten (waarmee hij de 20e eeuw als tiende aller tijden afsloot) aan toe en Carlos Reutemann kon bij zijn afscheid in 1982 terugkijken op een uiterst succesvolle F1-carrière. En dat terwijl zijn tien jaar als F1-coureur feitelijk uit een aaneenschakeling van gemiste kansen bestond.

Als 'Lole' zijn dag had, kon niemand aan hem tippen, maar de Argentijn was niet zelden een eenzaam figuur in de paddock, die weinig vrienden maakte en geregeld ten prooi viel aan somberheid. Zijn raadselachtige karakter werd nog raadselachtiger door carrièrekeuzes die getuigden van slechte timing. Na zijn succesvolle debuut in 1972 bleef hij te lang voor Brabham rijden, ook toen Ecclestone de Cosworth liet schieten en zwichtte voor de gratis aangeboden maar weinig betrouwbare 12-cilinders van Alfa Romeo.
  reutemann

Zijn keuze voor Ferrari scheen logisch toen Niki Lauda ten dode opgeschreven leek, maar toen de Oostenrijker ondanks alles terugkeerde en in 1977 zijn plek opeiste, liet hij de Argentijn meteen zien wie de baas was in het team – en dat nadat Reutemann het jaar was begonnen met een derde plaats en een overwinning, en Lauda op zijn plaats leek te hebben gezet. In 1978 werd Reutemann – nu met Gilles Villeneuve als teamgenoot – vervolgens overklast door de Lotus 79, wat zijn vier overwinningen in het seizoen des te opmerkelijker maakte.

Het jaar erop lijfde Lotus dan ook Reutemann in, als de enige coureur die het wereldkampioen Andretti en diens teamgenoot Peterson in 1978 moeilijk had gemaakt. Maar opnieuw was de timing verkeerd: de Lotus 79 werd ingehaald door de tijd, door een Ferrari waarin Reutemann ongetwijfeld ook kampioen was geworden, en door een Ligier en een Williams die het Lotus-trucje hadden afgekeken en verbeterd. Met de Lotus 80 ging Reutemanns nieuwe team intussen compleet de verkeerde kant op.
  reutemann2

Na een uiterst teleurstellend 1979 leek Reutemann eindelijk de goede keuze te hebben gemaakt: hij verving Clay Regazzoni bij Williams, dat nu de beste auto in huis had. Maar het drama in de openingsrace van het seizoen 1980 – meteen ook zijn thuisrace – zette de toon voor de ongelukkige Argentijn. Toen zijn motor het begaf en hij de GP van Argentinië wéér niet wist te winnen, zakte hij naast zijn auto in elkaar om voor het oog van alle camera's in tranen uit te barsten.

Twee jaren van succes én bittere teleurstelling volgden bij Williams. In 1980 verloor hij de titel aan teamgenoot Alan Jones, terwijl hij ook te maken kreeg met een jonge Nelson Piquet, die voor Brabham de sterren van de hemel reed. Die werd zijn grote rivaal in 1981, een seizoen waarin de haat en nijd in het Williams-team niet bijdroegen aan Reutemanns zielenrust. Al aan het begin van het jaar verbrak de Argentijn in de GP van Brazilië de teamorders, tot grote woede van wereldkampioen Jones, waarna het niet meer goedkwam. Toch bleef Reutemann beter presteren dan Jones, zodat hij voorafgaand aan de laatste race samen met Piquet en Jacques Laffite (Ligier) overbleef als titelkandidaat.
  reutemann7

Die GP van Las Vegas zal voor altijd in de boeken gaan als 'het raadsel Carlos Reutemann'. Het was de slechtste dag voor 'Lole' om een van zijn karakteristieke off-days te hebben, maar dit was er eentje zonder weerga: feitelijk had Carlos de hoop op de titel al opgegeven voordat de race was begonnen. Terwijl teamgenoot Jones op het parkeerplaatscircuit naar de zege flaneerde, leek Reutemann in dezelfde auto als verlamd: hij finishte buiten de punten als achtste, zodat Piquet met zijn vijfde plaats precies de twee puntjes scoorde die hem over Reutemann heen tilden in de eindstand van het kampioenschap.

Er zijn echter ook stemmen die beweren dat de reserveauto waarin Reutemann reed niet deugde, terwijl de Argentijn wees op een haperende bak die steeds uit de versnelling schoot. Vanaf de kant hoorde niemand echter geluiden die op schakelfouten wezen. Feit blijft dat na het verraad van Brazilië niemand in het team nog vrienden met 'Lole' was.
  reutemann10

Toen bleek dat Jones in Las Vegas zijn laatste race had gereden, werd Reutemann in 1982 de onbetwiste teamleider van Williams, nu met Keke Rosberg als nieuwe teamgenoot. Maar geheel passend bij de 'mood swings' die hem konden overvallen, gaf de Argentijn er al na twee races de brui aan. Definitief. Zelf gaf Reutemann later de Falklandoorlog de schuld, waardoor hij zich als ware Argentijnse patriot niet meer op zijn gemak voelde in het Britse team.

Dat Reutemann politieke ambities had, werd al snel duidelijk. Vanaf de begin jaren negentig diende hij in twee gescheiden termijnen als gouverneur van de provincie Santa Fe. Daarna kreeg hij een zetel in de Argentijnse senaat. Ondanks zijn grote populariteit weigerde hij keer op keer om zich kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen. In 2009 en 2015 werd hij herkozen als senator. Zijn huidige termijn zou dit jaar ten einde komen.
  reutemann8

Reutemann deed relatief weinig uitstapjes buiten zijn F1-carrière. In 1973 kwam hij voor Ferrari uit op Le Mans en in 1979 en '80 behoorde hij tot de F1-coureurs die deelnamen aan de BMW M1 Procar Cup. Twee keer manifesteerde hij zich als rallycoureur, beide malen in eigen land. In 1980 reed hij een Fiat 131 in de Codasur Rally (de voorloper van de Rally Argentina) en in 1985 keerde hij eenmalig terug toen hij een aanbod kreeg om een Peugeot 205 T16 te rijden in zijn thuisrally. Beide malen behaalde hij uit het niets een derde plaats – wat nog maar eens zijn ongelooflijke natuurtalent onderstreepte.
Autosport.nl Hét autosport magazine op Internet