Retro

Retro: Gilles Villeneuve Zolder 13.52u 1982. De dood van een publiekslieveling

Vandaag is het exact 40 jaar geleden dat de Canadees Gilles Villeneuve in zijn Ferrari op Circuit Zolder verongelukte. De dood van een publiekslieveling die tijdens de voorgaande wedstrijd op Imola door zijn teamgenoot Didier Pironi werd geïnitieerd door zich niet aan de afspraken te houden. Het einde van een wonderkind wat iedereen soms vreesde kwam eigenlijk veel te vroeg.


2014 GV 1
Gilles Villeneuve kijkt mij recht voor zijn fatale crash recht in de ogen. Het laat je nooit meer los.

Tekst en Foto's: Willem J. Staat

Gilles Villeneuve Zolder 13.52u 1982. De dood van een publiekslieveling.
Heeft U wel eens iemand kort voor zijn dood recht in de ogen gekeken? Het is mij viermaal overkomen. Tweemaal en de racerij en tweemaal in familiekring. Beelden die onuitwisbaar op je interne harde schijf staan en nooit meer verdwijnen. Vandaag bij mij misschien nog sterker dan in de afgelopen veertig jaar.
Voorafgaande aan de Belgische Grand Prix 1982 was de sfeer binnen het Ferrari-team om te snijden.

Villeneuve's teamgenoot Didier Pironi hield zich tijdens de voorgaande Grand Prix op het Italiaanse Imola niet aan de afspraken en beroofde zijn teamgenoot in de slotfase van de overwinning. Tegen alle afspraken in. Aan de vriendschap tussen de beide Ferrari-coureurs was definitief een einde gekomen. De internationale media sprak veertien dagen lang over niets anders meer. Op de donderdag voorafgaande aan de Belgische GP haalde ik mijn accreditatie op bij een dancing in Lummen, een dorp nabij het circuit waar vele lokale teams hun werkplaats hadden. Toen ik met mijn bescheiden naar buiten kwam passeerde er juist een begrafenis. Aan de vooravond van de Belgische Grand Prix een slecht voorteken dat mij altijd is bijgebleven.


2022 GV 2 Gilles tijdens de ochtendtraining op Circuit Zolder, gevolgd door Michele Alboreto in de Tyrrell.

In de telefooncel nabij de tunnel in de paddock stond Sante Ghedini (toenmalig PR man bij Brabham) in het Italiaans een duidelijk verhit gesprek met Maranello te voeren. Een enorm verhitte discussie waarvan de gehele paddock mocht meegenieten. De vrijdag verliep tegen alle verwachtingen in probleemloos. Vanwege de toenmalige "skirt-affaire" stond de F1 op het punt zich van de toenmalige FISA (nu FIA) af te splitsen.

Zaterdag 8 mei 1982
Kort voordat de kwalificaties begonnen stond ik eigenlijk min of meer per toeval naast de No27 Ferrari van Gilles Villeneuve. Ik was één van de weinigen. Gilles keek mij recht in de ogen en schoof met zijn lichaam in de cockpit. Hij zat er eigenlijk nog niet eens goed in. Je vergeet het nooit. Vervolgens liep ik naar de ingang pitlane richting Jacky Ickx-bocht. Tegen 13.50u werd het ontzettend stil. Niemand had direct een clou van wat er nu werkelijk aan de hand was.

2022 GV 3
Gilles had een buitengewoon sterke relatie met Ferrari ingenieur Mauro Forghieri.

Twee Italiaanse Autosprint-journalisten speculeerden of Villeneuve of Didier Pironi er vanaf gegaan was. De seconden durende stilte werd door speaker Hans Kiviet onderbroken met de mededeling dat Villeneuve er hard vanaf gegaan was. De Toleman-coureurs Derek Warwick en Teo Fabi passeerden zonder helm richting pits evenals Renault-coureur René Arnoux die direct moest overgeven hoorde ik van omstanders.Met het mes tussen de tanden had Gilles in zijn "vliegende ronde" een inschattingsfout gemaakt en lanceerde zichzelf over de March van Jochen Mass.

Daarbij werd Gilles als in een James Bond film uit de cockpit gelanceerd. Een helikopter voorspelde weinig goeds. 's Avonds om 21.12u overleed Gilles in het Leuvense St. Raphaël ziekenhuis. Snel geleefd snel gestorven schreef de Oostenrijkse F1-journalist Heinz Prüller in zijn boek Grand Prix story. De Formule 1 is en blijft soms, met alle respect, een vreemde wereld. Op zowel de wedstrijddag als op de persconferentie na de wedstrijd werd er met geen woord meer over Gilles gerept. Het heeft mij altijd verbaasd........

2022 GV 4
Tot aan Imola vrienden met Pironi die hem verraadde. De plotselinge mentaliteitsverandering bij Pironi heb ik persoonlijk nooit kunnen begrijpen. Het incident op Imola was zeker niet alleenstaand.

Gilles Villeneuve een virtuoos of een idioot?
Sommigen noemden hem een idioot anderen een virtuoos. De waarheid ligt misschien ergens in het midden want zijn rijkunsten waren fenomenaal. Oud hoofd veiligheid Tony Eyckmans van Circuit Zolder vergeleek Gilles met Max Verstappen. De vergelijking gaat gedeeltelijk op. Gilles was in tegenstelling tot Max niet in kampioenschappen geïnteresseerd. Hij wilde op de limiet alles winnen.

James Hunt beval hem in 1977 na enkele Formule Atlantic-wedstrijden bij McLaren aan. Ik zie de huidige generatie F1-rijders nou niet bepaald toekomstige concurrenten met alle respect bij hun teambazen aanbevelen.....Zijn debuut in de Engelse GP bij McLaren dat jaar was fenomenaal. Gilles streed direct met de koplopers en moest met een kapotte oliedrukmeter opgeven.

De perfectionistische McLaren teambaas Teddy Mayer liet hem snel lopen. Hij was ervan overtuigd dat Gilles hem veel overuren en reparatie-rekeningen zou gaan opleveren.

2022 GV 7
Villeneuve tijdens de ochtentrainingen op Circuit Zolder waarin hij alles uit zijn Ferrari perste.

Met open armen werd Gilles door Enzo Ferrari ontvangen. Die zag iets wat hij in 40 jaar niet meer gezien had. De reïncarnatie van de legendarische Tazio Nuvolari. De vooroorlogse coureur die volgens de overlevering met gebroken armen en benen races in zowel de auto als op de motor wist te winnen. Diep in zijn hart wist Ferrari ook dat Villeneuve nooit wereldkampioen zou worden. Hij reed met zijn hart maar zeker niet altijd met zijn verstand.

De actie op Zandvoort 1979 was daar een voorbeeld van. Enzo Ferrari herkende in Gilles Villeneuve ook iets van zichzelf als coureur. Zowel Enzo Ferrari als de gerenommeerde F1 journalist Nigel Roebuck deelden dezelfde mening "Gilles wilde elke ronde winnen." Wat Gilles legendarisch maakte was zijn ongelofelijke kunnen om met weinige competitieve auto's wedstrijden te winnen. De Spaanse Grand Prix 1981 op Jarama was daarbij het beste bewijs van. Rondenlang wist hij Laffite, Watson, Reutemann, De Angelis en Mansell achter zich te houden.

2022 GV 5
De Ferrari restanten worden in de pitbox teruggebracht.

De factor Pironi
Didier Pironi bezocht direct na de crash zijn verongelukte teamcollega in het Leuvense St. Raphaël ziekenhuis en zou later in het seizoen tijdens de vrije trainingen van de Duitse GP zwaar crashen. Hij herstelde volledig maar racete nooit meer. Helaas was ik toen ook getuige van de intriges die hieromtrent speelden. Evenals de crash van Villeneuve was dit het tweede litteken voor mij persoonlijk binnen zeer korte tijd.

Resumerend kan ik alleen maar zeggen dat Didier zich veel op de hals haalde wat voorkomen had kunnen worden. In 1987 kwam hij bij een powerbootwedstrijd op het Britse eiland Wight om het leven.De Italiaanse Tifosi sloten Gilles voor altijd in hun hart. Vandaag zijn er wereldwijd diverse herdenkingen. Gone but not forgotten.

2022 GV 6
Het laatste wat de F1 wereld van Gilles Villeneuve zag.

Autosport.nl Hét autosport magazine op Internet