Retro

Div: In memoriam Jaap Dik (1943-2020)

200407 Jaap Dik
Jaap Dik, hier bij een optreden als gastrijder in de Citroën AX Cup

Gisteren overleed drs. J.P. (Jaap) Dik in zijn woonplaats Amsterdam op 76-jarige leeftijd. In de zestiger jaren reed hij zelf de nodige races, ondermeer met Ford Cortina en een DAF 55, maar zijn grote passie was toch wel de rallysport, waarin hij als bijrijder actief was, met name met Datsun. Samen met Rob Janssen haalde hij in 1970 als enige Nederlandse duo de eindstreep van de loodzware rally Londen-Mexico. Naderhand was Dik jarenlang actief als sponsor, schrijver, uitgever en communicatiespecialist en leverde als zodanig ook een waardevolle bijdrage aan het Nederlandse autosportlandschap.

Tekst: René de Boer (Twitter: @renedeboer)
Foto's: Gerrie Hoekstra - AUTOSPORT.NL, Rebocar/R. de Boer

Na zijn opleiding aan het Haarlemse Coornhertlyceum studeerde Jaap Dik politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Al in zijn studententijd reed hij de nodige races, deels onder de vlag van het DNRT, maar in de rallysport vond hij zijn ware roeping als bijrijder. Het onbetwiste hoogtepunt is zeker zijn deelname aan de World Cup Rally Londen-Mexico in 1970, samen met de Zandvoortse garagehouder Rob Janssen. Als enige Nederlandse team haalde het duo de eindstreep, een wapenfeit dat later door speaker Philip Keller tijdens een huldiging in Zandvoort zou worden omschreven als 'de autosportprestatie van de eeuw'.

Avonturen in Londen-Mexico
"Alle moeilijkheden overwonnen", luidde de kop boven een artikel over de verrichtingen van het Noord-Hollandse duo in het dagblad 'De Tijd' van 6 juni 1970. Van gebrek aan eten via een tijdstraf van drie uur door een kapotte zuiger in Oostenrijk tot een lekke band op het hoogste punt van de rally, ergens in de Andes. Afgebroken wielen bij een inhaalactie van een vrachtwagen, die plotseling uitweek. En in tegenstelling tot de bevoorrechte rijders in de diverse fabrieksteams moesten Janssen en Dik zelf voor reparaties aan hun auto zorgen. Bovendien was de Datsun 1600SSS in de woorden van rijder Rob Janssen "veel te langzaam", waardoor de concurrentie al snel buiten beeld verdween. "En daardoor wisten we nooit zeker of we wel op de juiste route zaten", aldus Janssen. Niettemin haalden ze dus de finish.

In januari 1971 koos Gerard van Lennep Dik als bijrijder voor de Rally Monte Carlo. In een interview in Het Parool legt Van Lennep uit waarom: "Of Jaap Dik wel goed is? Kijk, als 'ie Aaltonen in Frankrijk ontmoet in een splinternieuwe Datsun GT en meneer Aaltonen zegt, hallo Jaap, hoe is het kerel, ik heb nu toch zo'n leuk machientje, wil je hem eens even proberen de berg op, dan zeg ik, Jaap Dik, die kan rijden." Dik koos niettemin later voor een zakelijke carrière. "En ik vraag me soms af waarom ik de autosport vroeger zo leuk, zo belangrijk vond", schreef hij filosofisch, na zijn deelname als gastrijder in de Citroën AX Cup met de persauto van Citroën Nederland tijdens de Europese finale in Barcelona in november 1991.

200407 Amsing 2
Met Automobiel Management zette Jaap Dik de stap naar zelfstandigheid

Zijn maatschappelijke carrière bracht Dik via de Brabant Pers naar Uitgeverij Diligentia, waar hij verantwoordelijk werd voor de vakbladen. In 1980 zette hij de stap naar zelfstandigheid met de oprichting van Uitgeverij Faktor en het door hemzelf geïnitieerde vakblad Automobiel Management, een maandelijkse publicatie in krantvorm voor de Nederlandse automobielbranche. 'AM' werd een begrip in de branche en Jaap Dik bouwde snel een omvangrijk netwerk van contacten op. Hij schreef zelf heel wat boeiende artikelen, reportages en interviews en liet met zijn jaarlijkse kerstverhaal zien dat hij ook de discipline fictie uitstekend beheerste. Daarnaast bood Dik talloze anderen de mogelijkheid om journalistieke ervaring op te doen. Erwin Wijman, Jaap Rijlaarsdam, Paul de Waal, Eric Kuin en Huub Dubbelman zijn slechts een paar voorbeelden van mensen die in Automobiel Management een journalistiek platform vonden.

"Partijen met elkaar verbinden"
"Zijn grote kracht was vooral het met elkaar verbinden van partijen aan de achterkant van de branche: leasemaatschappijen, toeleveranciers, fleetowners", zegt Huub Dubbelman. "Voor hen bestond er toen nog nauwelijks een platform. Ja, het Bovagblad, maar veel meer was er niet. Jaap organiseerde zijn AM-Congressen, kwam met een initiatief als de 'Zakenauto van het jaar', breed gedragen door de leasewereld. Dat deed hij ook commercieel heel goed. En voor AM schreef ik een van mijn beste verhalen: over de poging van DAF om Leyland over te nemen. Jaap belde op zaterdagavond, ik gaf mijn mening over de situatie en hij vroeg of ik dat op wilde schrijven. Daar moest de pers toen nog voor stilgezet worden. Dinsdag kwam AM uit met dat verhaal erin, dat baarde heel wat opzien. Van zulke dingen genoot hij."

200407 Amsing 1
AM als sponsor op de Toyota Supra van Frans Amsing

Het succes van zijn publicatie stelde Jaap Dik ook weer in staat om anderen in de autosport te ondersteunen. Het meest prominente voorbeeld is ongetwijfeld Frans Amsing. "Ik heb zeker een jaar of zeven, acht met sponsoring van AM geracet", zegt de Bilthovense oud-coureur. "Ondermeer met de Starion en de Supra. Veel partijen vonden het interessant om aan AM gelinkt te worden, dus zo opende dat ook voor mij weer extra deuren." In 1993 zette Jaap Dik samen met ondermeer Gerrie Hoekstra met 'Racing & Rallying Insight' een nieuwe publicatie in de markt, die volledig gericht was op de autosport. Zeker na de verkoop van AM aan uitgeverij Kluwer, niet lang daarna, kon Dik zijn volledige inzet aan dit nieuwe project wijden. Eerst als tijdschrift, later in krantvorm werd RRI een begrip als eerste publicatie die de zakelijke aspecten van de autosport belichtte. Ook hier vonden weer vele jonge journalisten een mogelijkheid om ervaring op te doen: Roy van der Laan, Rick Winkelman, Hans van der Klis, Olof van Joolen en ook schrijver dezes.

IMG 2807
Met Racing & Rallying Insight keerde Dik toch weer terug in de autosport

Rond de eeuwwisseling was Jaap Dik ook betrokken bij de totstandkoming van het Nationaal Autosport Monument, maar juist op Zandvoort vond hij ook veel tegenwerking van Hans Ernst, die in de gesponsorde artikelen in RRI concurrentie zag voor de eigen programmabladen van het circuit. Dat deed Dik uiteindelijk besluiten om met RRI te stoppen, waarna hij met veel succes een ander project begon: De Redactie, als uitzendbureau voor journalisten en tekstschrijvers, een bureau dat als onderneming voor bemiddeling, werving en selectie in de communicatie nog steeds op het bekende adres aan de haven in Monnickendam gevestigd is. Jaap Dik zelf deed het allengs wat rustiger aan. Realiseerde een droomwens in de vorm van het schrijven van een eigen roman. Had meer tijd voor zijn echtgenote en zijn beide dochters. Enkele jaren geleden kreeg hij last van een beroerte. In 2018 was hij nog een keer op Zandvoort tijdens de Historic Grand Prix. "Prachtig om weer zoveel bekenden te zien, maar het gaat bij mij allemaal een beetje langzaam helaas", zei hij bij die gelegenheid. Dat deed hem zichtbaar pijn: de creativiteit, de gedrevenheid was er nog wel, maar het lichaam werkte niet meer mee. De herinnering blijft aan een markante man, aan wie velen in de Nederlandse autojournalistiek veel te danken hebben.
Autosport.nl Hét autosport magazine op Internet