Retro

Retro: In memoriam Kurt Bergmann (1929-2021)

210605 Bergmann Luyendykk
Kurt 'Master' Bergmann met Arie Luyendyk bij de viering van 50 jaar Formule Vee in 2013

Tot op hoge leeftijd was hij een graag geziene gast bij tal van historische evenementen en hij volgde ook de actuele autosport nog met grote belangstelling. Vandaag kwam het bericht van het overlijden van de Oostenrijkse formulewagenconstructeur Kurt 'Master' Bergmann, die met zijn merk Kaimann en het bijbehorende eigen team vooral in de Formule Vee en Super Vee aan de basis stond van de carrière van coureurs als Niki Lauda en Keke Rosberg. Bergmann werd 92 jaar.

Tekst: René de Boer (Twitter: @renedeboer)
Foto's: Rebocar/R. de Boer

In de tweede helft van de jaren zestig bood het relatief betaalbare concept van de Formule Vee heel wat coureurs de mogelijkheid om hun eerste schreden in de autosport te zetten. Het initiatief stamde uit Amerika met modellen als Beach en Formcar, maar op initiatief van Porsche-sportbaas Huschke von Hanstein kwam het concept naar Europa, waar het ook een succes werd. Diverse constructeurs zagen brood in de formule, waaronder Kurt Bergmann, die in Wenen een autobedrijf had.

210605 Bergmann autograph
Tot op hoge leeftijd bleef Bergmann evenementen bezoeken

In 1967 won Dieter Quester met een Kaimann-Formule Vee de race op het vliegveldcircuit in het Oostenrijkse Aspern (dichtbij Bergmanns werkplaats) en al snel wilden meer rijders een auto van Bergmann. Qua wegligging waren de Kaimanns een stuk beter dan de concurrentie, wat mede te danken was aan een torsiestaaf die Bergmann had laten ontwikkelen door Fritz Indra en Heinz Lippitsch, twee jonge autosportgekke ingenieurs van de Technische Hochschule in Wenen. Met name Indra zou het nog ver brengen in de auto-industrie: via BMW-Alpina en Audi kwam hij bij Opel terecht, waar hij jarenlang een van de hoogste technici was. Indra en Lippitsch hadden het ook niet van een vreemde: hun professor was niemand minder dan Robert Eberan von Eberhorst, die in de jaren dertig al had meegewerkt aan de beroemde "Silberpfeile" van de Auto Union. De renstal van Bergmann was een bakermat voor race- en technisch talent, want later werkte ook Jo Gartner als technicus voor Bergmann, de Oostenrijker die het als rijder tot in de Formule 1 zou brengen en in 1986 in Le Mans om het leven kwam.

210605 Bergmann Daytona 2013
Heel wat coureurs, oder wie Stuck, Luyendyk, Niedzwiedz en von Bayern, begonnen hun loopbaan in de Formule Vee. Hier een foto met Kurt Bergmann tijdens de festiviteiten in Daytona in 2013.

Heel wat coureurs boekten met de Kaimanns successen in de Formule Vee. In 1968 en 1969 was er een felle strijd tussen de Austro-Vau's van Porsche-Salzburg en de Kaimanns, maar vanaf 1970 had Kaimann in ieder geval in Oostenrijk het rijk alleen, zeker in de Formule Super Vee, die in 1971 zijn intrede deed. In dat jaar won Erich Breinsberg met Kaimann de Europese titel en aan het eind van het seizoen ook de internationale finale op het circuit van Daytona, waar de Amerikaanse concurrentie ondanks thuisvoordeel het nakijken had. In totaal bouwde Bergmann onder zijn merknaam Kaimann zo'n 220 raceauto's. Plannen van Bergmann om na het einde van het Formule Vee en Super Vee-tijdperk een Formule 2 in te zetten strandden. Naast zijn autobedrijf bleef Kurt Bergmann nog wel bij de sport betrokken, onder meer als technisch commissaris van de Volkswagen Polo Cup.

210605 Bergmann 1
Zo was Bergmann een bekende verschijning, zittend op een vouwstoeltje in de paddock, altijd bereid om met belangstellenden over vroeger te praten.

De genoemde Erich Breinsberg zorgde er de laatste 15 jaar voor dat het Kaimann-erfgoed in stand gehouden werd. Hij nam het autobedrijf van Bergmann aan de Esslinger Hauptstraße 13 in het 22e district van Wenen over, schreef een boek over de Kaimann-racesuccessen en de verdiensten van Bergmann als stuwende kracht achter fabriek en team en begeleidde Bergmann naar vele evenementen. De oud-constructeur en -teambaas genoot zichtbaar als mensen met hem over het roemrijke verleden spraken. "Vooral als jonge mensen belangstelling voor de historie hebben en er ook wat van weten. En zelf volg ik de autosport nog steeds, dat houdt me ook jong", zei hij in gesprek met AUTOSPORT.NL tijdens de festiviteiten rondom het 50-jarig jubileum van de Formule Vee in 2013 in Daytona.

IMG 3390 2
Oud-Kaimann-coureur Erich Breinsberg zorgde ervoor dat de herinneringen ondermeer in boekvorm bewaard blijven.

210605 Bergmann 3
Op een achterwiel kun je ook gewoon zitten: Bergmann in Daytona
Autosport.nl Hét autosport magazine op Internet